Tín ngưỡng dân gian
Kiêng kỵ: đọc ngược lại để tìm lý do
Kho kiêng kỵ dân gian rất lớn và trông như tuỳ tiện. Nhưng đọc ngược từ hậu quả thực tế thì một phần đáng kể lộ ra lý do rất cụ thể — và phần còn lại cũng có lo
#hoài nghi
Tín ngưỡng dân gian
Lịch pháp và thời gian
Chọn ngày: tập quán này đến từ đâu và vận hành thế nào
Xem ngày là thực hành phổ biến nhất trong đời sống Việt. Bài này không bàn ngày nào tốt, mà bàn hệ thống ấy được lắp ráp ra sao, vì sao các nguồn mâu thuẫn nhau
Tử vi và mệnh lý
Tứ trụ, bát tự và các môn mệnh lý khác nhau ở đâu
Tử vi không phải môn mệnh lý duy nhất. Tứ trụ, bát tự, và vài hệ khác dùng cùng dữ liệu đầu vào nhưng xử lý theo những logic rất khác — và so sánh chúng làm lộ
Tử vi và mệnh lý
Vì sao một lời đoán hay nghe rất đúng
Cảm giác đúng là có thật, và nó có những nguyên nhân đã được nghiên cứu kỹ trong tâm lý học. Biết các cơ chế ấy không phải để bác bỏ ai, mà để đọc chính phản ứn
Tử vi và mệnh lý
Tướng số và nhân tướng học: quan sát, định kiến và ranh giới
Xem tướng là môn cổ xưa và phổ biến, dựa trên một giả định đơn giản: hình dáng bên ngoài phản ánh bên trong. Giả định ấy có phần đúng rất hẹp, và phần còn lại k
Tử vi và mệnh lý
Bói bằng quẻ: gieo, rút và những gì đang thực sự diễn ra
Gieo đồng xu, rút thẻ, bốc quẻ — các thao tác này có điểm chung là đưa ngẫu nhiên vào một khung có sẵn. Nhìn vào cấu trúc ấy sẽ thấy vì sao nó vừa vô định vừa c
Tử vi và mệnh lý
Người đi xem: vì sao người ta tìm tới và tìm thấy gì
Bỏ qua câu hỏi đúng sai, có một câu hỏi ít được đặt ra hơn nhưng quan trọng không kém: người ta mang gì tới một buổi xem, và mang gì về. Câu trả lời nói nhiều v
Tín ngưỡng dân gian
Bùa, chú và vật hộ mệnh: một truyền thống lâu đời
Mang theo một vật để thấy yên tâm là hành vi có ở mọi nền văn hoá và mọi thời. Bài này nhìn nó như một hiện tượng nhân học, và nêu rõ chỗ ranh giới cần thấy.
Hoài nghi và kiểm chứng
Một khẳng định thế nào thì kiểm được
Không phải mọi câu nói đều có thể đúng hoặc sai. Phân biệt câu kiểm được với câu không kiểm được là bước đầu tiên, và nhiều tranh cãi kéo dài chỉ vì bỏ qua bước
Hoài nghi và kiểm chứng
Muốn kiểm thật thì phải đếm cả hai phía
Nhớ những lần trúng và quên những lần trượt là cách bộ nhớ hoạt động, không phải lỗi của ai. Nhưng muốn biết một phương pháp có thật sự hiệu quả thì phải đếm đủ
Hoài nghi và kiểm chứng
Những ngụy biện hay gặp trong tranh luận về huyền học
Tranh luận về chủ đề này thường bế tắc không phải vì thiếu bằng chứng mà vì cả hai phía dùng những lối lập luận hỏng. Nhận ra chúng giúp cuộc trò chuyện đi được
Hoài nghi và kiểm chứng
Khi niềm tin gây hại: nhận ra và ứng xử
Phần lớn thực hành tín ngưỡng là vô hại hoặc có ích. Nhưng có những tình huống mà cái giá là thật và nặng, và người trong cuộc thường là người khó nhận ra nhất.