Lịch pháp và thời gian
Can chi: một cách đếm, và những gì được gán thêm vào
Mười can ghép với mười hai chi cho ra chu kỳ sáu mươi, và đó trước hết là một hệ đếm rất tiện. Mọi tầng ý nghĩa gắn lên nó đều là các lớp được thêm vào sau.
#lịch pháp
Lịch pháp và thời gian
Lịch pháp và thời gian
Nhị thập bát tú và chuyện chia bầu trời
Hai mươi tám chòm sao dọc đường đi của mặt trăng là một hệ toạ độ thiên văn có thật, dùng để định vị và đo thời gian. Phần tốt xấu gắn vào từng tú là một lớp kh
Lịch pháp và thời gian
Chọn ngày: tập quán này đến từ đâu và vận hành thế nào
Xem ngày là thực hành phổ biến nhất trong đời sống Việt. Bài này không bàn ngày nào tốt, mà bàn hệ thống ấy được lắp ráp ra sao, vì sao các nguồn mâu thuẫn nhau
Lịch pháp và thời gian
Tết, rằm và các mốc trong năm: vì sao rơi đúng vào đó
Các ngày lễ lớn của người Việt không rải ngẫu nhiên. Chúng bám vào ba thứ đo được: pha trăng, tiết khí và mùa vụ — và mỗi mốc thường có nhiều lớp ý nghĩa chồng
Lịch pháp và thời gian
Đo thời gian trước khi có đồng hồ
Bóng nắng, đồng hồ nước, nén hương, trống canh — người xưa có cả một bộ công cụ để chia ngày. Biết chúng hoạt động ra sao giúp đọc đúng những mốc thời gian ghi
Khái niệm nền tảng
Thiên – Địa – Nhân: bộ ba và giả định nằm dưới mọi hệ thống
Trời, đất và người là bộ ba xuất hiện khắp nơi trong tư tưởng Á Đông. Nó không phải cách chia vũ trụ cho đẹp, mà là một giả định về quan hệ — và chính giả định
Lịch sử và trường phái
Huyền học và nhà nước: khi bói toán là việc công
Trong phần lớn lịch sử Đông Á, thiên văn và lịch pháp là độc quyền của triều đình, còn bói toán tư nhân thì bị hạn chế. Quan hệ giữa quyền lực và thuật số giải
Lịch pháp và thời gian
Lịch âm dương hoạt động ra sao
Lịch ta không phải lịch mặt trăng thuần tuý. Nó là lịch âm dương: tháng theo trăng, năm theo mặt trời, và tháng nhuận là cái chốt giữ hai nhịp ấy không trôi khỏ